Σχολική άρνηση

Η σχολική άρνηση περιγράφει τη δυσκολία ενός παιδιού ή εφήβου να πάει ή να παραμείνει στο σχολείο, όταν η φοίτηση συνδέεται με έντονη συναισθηματική δυσφορία. Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει, χρειάζεται να ακούσουμε το παιδί και να εξετάσουμε τις εμπειρίες του στο σχολείο και στο σπίτι.

Τι μπορεί να δυσκολεύει το παιδί;

Η δυσκολία προσέλευσης μπορεί να συνδέεται με φόβο, άγχος, χαμηλή διάθεση ή ανησυχία για τον αποχωρισμό από τους γονείς. Στο σχολικό περιβάλλον μπορεί να υπάρχουν δυσκολίες με συνομηλίκους, εκφοβισμός, μαθησιακές ανάγκες που δεν υποστηρίζονται επαρκώς ή αισθητηριακή επιβάρυνση. Αλλαγές στην οικογενειακή ζωή μπορεί επίσης να επηρεάζουν το αίσθημα ασφάλειας.

Οι παράγοντες αυτοί δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε παιδί. Η διερεύνηση χρειάζεται να αποφεύγει τις βιαστικές εξηγήσεις και την αναζήτηση ενός προσώπου που «φταίει».

Πώς μπορεί να εκφράζεται η δυσκολία;

Ένα παιδί μπορεί να κλαίει πριν φύγει, να καθυστερεί συστηματικά ή να απουσιάζει συγκεκριμένες ημέρες. Μπορεί να παραπονιέται για πονοκέφαλο ή ναυτία, να δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να αποσύρεται. Τα σωματικά συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση από παιδίατρο όταν επιμένουν ή προκαλούν ανησυχία· δεν θεωρούμε εκ των προτέρων ότι οφείλονται στο άγχος.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

Ξεκινήστε ακούγοντας. Αναζητήστε μια ήρεμη στιγμή και ρωτήστε τι δυσκολεύει το παιδί: την είσοδο, κάποιο μάθημα, το διάλειμμα ή τη σχέση με συγκεκριμένα πρόσωπα. Δώστε χρόνο στην απάντηση, χωρίς ειρωνεία ή υποτίμηση του φόβου του.

Συνεργαστείτε με το σχολείο. Συζητήστε με τον εκπαιδευτικό και, όπου υπάρχει, τον σχολικό ψυχολόγο. Χρειάζεται κοινή κατανόηση των δυσκολιών και συγκεκριμένη υποστήριξη, όπως ένα πρόσωπο αναφοράς ή προσαρμογές στο περιβάλλον.

Συνδυάστε κατανόηση και σταθερότητα. Διατηρήστε προβλέψιμες καθημερινές συνήθειες και αναζητήστε μαζί εφικτά βήματα. Η πίεση για επιστροφή χωρίς διερεύνηση των αιτίων μπορεί να επιβαρύνει τη δυσφορία. Ο τρόπος επανόδου χρειάζεται να συμφωνείται με βάση τις ανάγκες και την ασφάλεια του παιδιού.

Πότε χρειάζεται βοήθεια ειδικού;

Όταν η δυσκολία επιμένει, οι απουσίες αυξάνονται ή επηρεάζονται ο ύπνος, οι σχέσεις και η καθημερινότητα, είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων. Η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει το παιδί, τους γονείς και τη συνεργασία με το σχολείο, ανάλογα με όσα προκύπτουν από τη διερεύνηση.

Συμβουλευτική γονέων

Αν σας απασχολεί η σχέση του παιδιού σας με το σχολείο, μπορείτε να διαβάσετε για τη συμβουλευτική γονέων ή να επικοινωνήσετε μαζί μου για να συζητήσουμε το αίτημά σας.

Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση

• NHS. Anxiety in children.
• Manchester University NHS Foundation Trust, CAMHS. Barriers to Education.
• Elliott, J. G. (1999). Practitioner Review: School refusal: Issues of conceptualisation, assessment, and treatment. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 40(7), 1001–1012.